Find your benefit

Agar fuqaroning qayerdaligi haqida uning yashash joyida bir yil davomida ma’lumotlar bo‘lmasa, manfaatdor shaxslarning arizasiga muvofiq sud bu fuqaroni bedarak yo‘qolgan deb topishi mumkin. Buning uchun voyaga yetmaganning qonuniy vakili yohud ....Vasiylik va homiylik organi hisoblangan "Inson" markazi voyaga yetmagan bolaning manfaatlarini himoya qilish uchun sudga ariza kiritadi (1-ilova, 6-band).

Sudlar shaxsni bedarak yo‘qolgan deb topish haqida qaror qabul qilganda, bu haqda 24 soat ichida "Inson" markaziga xabar berishi shart (2-ilova, 5-band).

Agar har ikki ota va onasi rasman bedarak yo‘qolgan deb topilsa, bola rasman "ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bola" deb e’tirof etiladi va "Ijtimoiy himoya" ATda ro‘yxatga olinadi (2-ilova, 13-band).

"Inson" markazi bedarak yo‘qolgan ota-onadan qolgan mol-mulkni but saqlash choralarini ko‘radi va notarial idoralarda bolaning manfaatlarini ifoda etadi (1-ilova, 6-band).

Ha, "Inson" markazi bolaga boquvchisini yo‘qotganlik nafaqasi yoki pensiya rasmiylashtirilishi ta’minlanishi uchun barcha hujjatlarni tayyorlaydi (1-ilova, 6-band "j" kichik bandi).

Birinchi navbatda qarindoshlari oilasiga (vasiylik/homiylik), agar iloji bo‘lmasa tutingan (foster) oilaga joylashtiriladi (2-ilova, 8-band).

Ha, agar bolaning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari yo‘qolgan bo‘lsa, "Inson" markazi ularni tiklash yoki dastlabki tarzda olish choralarini ko‘radi (2-ilova, 13-band).

Nomzod yashash joyidan qat’iy nazar darslarga qatnashi qulay bo‘lgan hudud bo‘yicha "Inson" markaziga murojaat qilishi mumkin

Farzandlikka olishni xohlovchi shaxslar hamda bolani tutingan (foster) oila, professional (terapevtik) oilaga olish istagidagi barcha nomzodlar uchun 7-ilova, 6-band).

Yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyalash, huquqiy majburiyatlar kabi masalalalarni anglashi uchun nomzodlar maxsus tayyorgarlikdan o‘tishlari lozim. Maxsus kurslarni o‘qimagan nomzodlar bolani tarbiyaga oluvchi sifatida hisobga qo‘yilmaydi.

"Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki Agentlikning hududiy boshqarmasiga bevosita murojaat qilinadi.

Agar nomzod Agentlik tizimidagi markazda o‘qigan bo‘lsa, sertifikat nusxasini topshirish shart emas, ma’lumotlar vaklatli organ tomonidan mustaqil ravishda olinadi (3-ilova, 9-band).

Yetim bolalarning psixologiyasi, ularning yangi oilaga moslashuvi, huquqiy va ijtimoiy mas’uliyat hamda tarbiya metodlari (7-ilova).

O‘quv kurslari Ijtimoiy himoya tizimi xodimlarining malakasini oshirish markazi tomonidan tasdiqlangan maxsus dastur va soatlar doirasida tashkil etiladi.

Davlat pensiyasi olish huquqiga ega bo‘lmagan vafot etgan shaxsning qaramog‘ida bo‘lgan oilaning mehnatga layoqatsiz a’zolariga

Oyiga 820 000 so‘m etib belgilanadi va keyingi har bir mehnatga qobiliyasiz oila a’zosi uchun — 270 000 so‘mdan qo‘shiladi.

Faqat Baraka mobil ilovasi orqali onlayn. Qog‘oz hujjatlar yoki markazga borish talab etilmaydi, faqat elektron so‘rovnoma to‘ldiriladi.

Yo‘q, arizalar qabul qilishda hech qanday vaqtinchalik cheklovlar mavjud emas.

Mehnatga layoqatsiz davriga

Qaror (tayinlash yoki rad etish) qabul qilingach, natija mobil telefoningizga SMS shaklida yuboriladi.

Plastik karta (bank kartasiga o‘tkazish) yoki Naqd pul (Xalq banki xodimlari tomonidan mahallaga yetkazish) orqali.

Pensiya tayinlangan bo'lsa, vafot etgan shaxsning qaramogʻida boʻlgan oilaning mehnatga layoqatsiz aʼzolari bo'lmasa,
mehnatga qobiliyatsiz a'zolari 18 yoshga to'lgan bo'lsa va ta'lim tashkilotining o'quvchisi yoki talabasi bo'lmasa.

1. Nomzod kurslarga qabul qilinib offlayn mashg‘ulotlarga qatnayotgan davrida unga "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi tomonidan ma’lumotnoma beriladi.
2. Nomzod Ijtimoiy himoya tizimi xodimlarining malakasini oshirish markazida o‘quv kursini to‘liq tamomlaganidan so‘ng 1 ish kuni ichida sertifikat rasmiylashtiriladi (7-ilova).

Agar nomzod Agentlik huzuridagi Malaka oshirish markazida o‘qigan bo‘lsa, sertifikat nusxasini topshirish shart emas — vakolatli organ tomonidan mustaqil ravishda olinadi (3-ilova, 9-band).

Bolani farzandlikka olish yoki tutingan (foster) oilaga olish uchun arizaga ilova qilinadigan majburiy hujjat hisoblanadi. Busiz ariza ko‘rib chiqilmaydi.

Nomzod tayyorlov kursidan muvaffaqiyatli o‘tganligi to‘g‘risidagi sertifikat olganidan so‘ng uch yil davomida tarbiyalash uchun bola olmagan bo‘lsa, ushbu Nizomda belgilangan tartibga muvofiq tayyorlov kursidan qayta o‘tishi talab etiladi (7-ilova, 26-band)

Nomzodlar "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga bevosita kelgan holda murojaat qiladilar (6-илова, 15-band).

1. Ariza (er-xotin roziligi bilan);
2. Salomatlik haqida tibbiy xulosa;
3. Tayyorlov kursidan o‘tganlik haqida sertifikat (3-band).

Nomzodning yashash joyi bo‘yicha "Inson" markaziga ariza bilan murojaat qilgan davrdan boshlab 1 oy ichida (3-ilova)

2025-yil 1-fevraldan boshlab OBU tashkil etish va tugatish Ijtimoiy himoya milliy agentligi hududiy boshqarmasining qarori asosida amalga oshiriladi (Hokimliklar vakolati tugatilgan).

Tizim orqali skoring baholash natijalariga ko‘ra nomzod (oila)ning to‘lov qobiliyati haqidagi ma’lumotlar avtomatik shakllantiriladi ( qarorning 3-band "v" kichik bandi).

Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyaga (patronatga) olgan tutingan ota-onalarga (2-band).

2025-yildan boshlab Ijtimoiy himoya milliy agentligiga respublika budjetidan ajratilgan mablag‘lar hisobidan (2-band).

Bolalarni mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal bilan ta’minlash xarajatlarini davlat tomonidan qoplab berish.

To‘lovlar tutingan ota-onalarning bank kartasiga yoki hisobvarag‘iga naqd pulsiz shaklda o‘tkazib beriladi.

Bola 18 yoshga to‘lganda, patronat shartnomasi bekor qilinganda yoki bola ota-onasiga qaytarilgan taqdirda (6-ilova).

"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi xodimlari monitoring doirasida bolaning kiyim-bosh bilan ta’minlanganlik darajasini o‘rganib boradilar (3-ilova).

Asoslantiruvchi hujjatlar taqdim etilgandan so‘ng, vasiylikni tugatish haqidagi qaror bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi (4-ilova).

Bola 18 yoshga (voyaga) yetganda (4-ilova, 34-band).

Bola ota-onasiga qaytarilganda, bola farzandlikka berilganda yoki vasiy sog‘lig‘i tufayli o‘z majburiyatini bajara olmaganida (4-ilova).

Ha. Agar vasiy o‘z majburiyatlarini lozim darajada bajarmasa, vasiylikni o‘z manfaati yo‘lida ishlatsa yoki bolani nazoratsiz qoldirsa, "Inson" markazi vasiyni chetlatadi.

Vasiylik tugatilgan kundan boshlab bir ish kuni ichida mol-mulkni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi tuziladi. Izoh: bola vasiylikka berilganida bolaning mulki - uning shaxsiy egaligidagi mulki bo‘lib qoladi, vasiyning emas (1-ilova, 6-band).

Manfaatdor shaxslar "Inson" markazining ushbu qarori yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilishlari mumkin (1-ilova, 7-band).

Yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoshlar “Yoshlarga hamrohlik” dasturiga kiritiladi va 23 yoshga qadar ijtimoiy qo‘llab-quvvatlanadi (11-ilova).

Bolaning ijtimoiy maqomi (yetim yoki qaramog‘siz) belgilangan kundan boshlab, uning uy-joyga muhtojligini tekshirish va hisobga olish bir ish kuni davomida "Ijtimoiy himoya" AT orqali amalga oshiriladi.

O‘z nomida uy-joyi bo‘lmagan, ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan va vasiylik organi hisobida turgan, 18 yoshga to‘lgan yetim bolalar (1-ilova, 6-band).

Agar bolaning nomida uy bo‘lsa, u muassasaga yoki tutingan oilaga berilgan taqdirda ham, vasiylik organi uyni bolaning nomida saqlab qolish va begonalashtirmaslik choralarini ko‘radi (1-ilova, 6-band).

2025-yil 1-fevraldan boshlab ushbu navbatlarni shakllantirish va yuritish to‘liq "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan "Yagona milliy ijtimoiy himoya" AT orqali amalga oshiriladi.

18 yoshga to‘lib, muassasa yoki oiladan chiqqan yoshlar 23 yoshga qadar ushbu dastur doirasida uy-joy bilan ta’minlanish, bandlik va ijtimoiy moslashuv bo‘yicha individual ko‘mak oladilar (11-ilova).

Uy-joy berilgunga qadar ular vaqtincha turar-joy (ijara) bilan ta’minlanishi yoki maxsus ijtimoiy turar-joylarga joylashtirilishi choralari ko‘riladi.

Faqatgina bolaning nomida yashash uchun yaroqli bo‘lgan xususiy mulki mavjudligi aniqlangan taqdirdagina navbatga qo‘yish rad etilishi mumkin.

Bola ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lganligi aniqlangan kundan boshlab, unga vasiy tayinlash masalasi uzog‘i bilan bir oy davomida (shoshilinch holatda dastlabki vasiylik 3 kunda) yoki o‘rganish natijasida ko‘rib chiqiladi.

Vasiylik — 14 yoshga to‘lmagan bolalarga, homiylik esa — 14 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlarga nisbatan belgilanadi.

2025-yil 1-fevraldan boshlab barcha qarorlar tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan qabul qilinadi (Hokimliklar vakolati tugatilgan).

Faqat voyaga yetgan, muomalaga layoqatli, sog‘lig‘i joyida bo‘lgan va sudlanmagan shaxslar. Birinchi navbatda bolaning yaqin qarindoshlariga ustunlik beriladi (1-ilova, 6-band).

Ha, 10 yoshga to‘lgan bolaga vasiy yoki homiy tayinlashda uning roziligi majburiy hisoblanadi.

Bolaning hayotiga xavf tug‘ilganda yoki shoshilinch vaziyatlarda, barcha hujjatlar yig‘ilgunga qadar, bir ish kuni ichida bola vaqtincha vasiyga topshirilishi mumkin (4-ilova).

Ha, vasiylik yoki homiylikni belgilash bo‘yicha davlat xizmati mutlaqo bepul ko‘rsatiladi (Qaror, 85-band).

Nomzod ariza bergach, uning sharoitlarini o‘rganish va nomzod sifatida hisobga olish haqidagi xulosa bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi (3-ilova, 6-band).

Farzandlikka olish faqat fuqarolik ishlari bo‘yicha sud tomonidan hal qilinadi. "Inson" markazi esa sudga asoslantirilgan xulosa beradi.

Ha, farzandlikka oluvchilar Agentlik huzuridagi markazda tayyorlov kursini o‘tagan bo‘lishi va sertifikatga ega bo‘lishi shart (7-ilova).

Farzandlikka oluvchilar va farzandlikka olinayotganlar o‘rtasidagi yosh farqi 15 yoshdan kam bo‘lmasligi shart (Oila kodeksi talabi).

Farzandlikka olish siri qonun bilan himoyalangan. "Inson" markazi va sud xodimlari bu sirni oshkor qilganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortiladi (1-ilova, 6-band).

Ha, farzandlikka oluvchilarning iltimosiga ko‘ra bolaga ularning familiyasi berilishi va ismi o‘zgartirilishi sud qarori bilan belgilanadi.

Ha, vasiylik organi farzandlikka olingan bolaning yashash va tarbiyalanish sharoitlarini muntazam ravishda monitoring qilib boradi (3-ilova).

Ha, qonunchilik talablariga javob beradigan (sog‘lig‘i, daromadi, uy-joyi joyida bo‘lgan) yolg‘iz shaxslar ham farzandlikka olish huquqiga ega.

Bu yetim yoki ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolani shartnoma asosida tutingan (foster) oilaga tarbiyaga berish shaklidir.

Arizani o‘rganish va nomzodlar reyestriga kiritish bir ish kuni davomida (hujjatlar to‘liq bo‘lsa) rasmiylashtiriladi.

Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn (3-band).

Ha. Bolani tarbiyalaganlik uchun tutingan ota-onalarga har oylik to‘lovlar va bolaning kiyim-bosh/poyabzal xarajatlari qoplanadi (2-band).

"Inson" markazi va bolani tarbiyaga olgan shaxslar (tutingan ota-onalar) o‘rtasida tuziladi (4-band).

Patronatda bola bilan ota-ona o‘rtasida huquqiy (merosxo‘rlik) aloqalar o‘rnatilmaydi, bu tarbiya uchun shartnomaviy kelishuv hisoblanadi.

Tutingan ota-onalar bilan shartnoma tuzilganidan so‘ng, kiyim-bosh xarajatlarini qoplash bo‘yicha qaror bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi.

Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olgan tutingan ota-onalarga beriladi (2-band).

2025-yildan boshlab Ijtimoiy himoya milliy agentligiga respublika budjetidan ajratilgan mablag‘lar hisobidan qoplanadi (2-band).

"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi ijtimoiy xodimi monitoring davomida bolaning mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal bilan ta’minlanganligini doimiy tekshirib boradi (3-ilova).

Bola 18 yoshga to‘lganda, patronat shartnomasi bekor qilinganda yoki bola ota-onasiga qaytarilganda (6-ilova).

Yo‘q, bolani patronatga olish haqidagi shartnoma va "Inson" markazi qarori ushbu to‘lovlarni avtomatik tayinlash uchun asos bo‘ladi.

Shoshilinch hollarda (dastlabki vasiylik) hujjatlar bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi. Umumiy o‘rganish va vasiy tayinlash jarayoni tizim orqali tezkor amalga oshiriladi.

Nomzodlar "Inson" markazlariga bevosita kelgan holda yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn murojaat qiladilar (3-band).

2025-yil 1-fevraldan tuman (shahar) hokimliklari vakolati tugatilib, vasiylikni rasmiylashtirish "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazlari qarori bilan amalga oshiriladi.

Ariza, sog‘lig‘i haqida xulosa va (agar farzandlikka olish bo‘lsa) tayyorlov kursi sertifikati. Qolgan ma'lumotlar (sudlanganlik, daromad, uy-joy) tizimdan avtomatik olinadi.

Birinchi navbatda bolaning yaqin qarindoshlariga (bobo, buvi, aka-uka, opa-singil, amaki, amma, tog‘a, xola) ustunlik beriladi (1-ilova, 6-band).

Ha, 10 yoshga to‘lgan bolaga vasiy yoki homiy tayinlashda uning roziligi majburiy hisoblanadi (1-ilova).

Yo‘q, vasiylik va homiylikni rasmiylashtirish bo‘yicha barcha davlat xizmatlari bepul ko‘rsatiladi.

OBU tashkil etish haqida Agentlik hududiy boshqarmasi qarori chiqqandan so‘ng, to‘lovlarni rasmiylashtirish bir ish kuni davomida amalga oshiriladi.

Bolalarning oziq-ovqati, kiyim-boshi, poyabzali, yumshoq anjomlari va shaxsiy gigiyena vositalari uchun sarflanadigan mablag‘larni (2-band).

2025-yildan boshlab Ijtimoiy himoya milliy agentligiga respublika budjetidan ajratilgan mablag‘lar hisobidan (2-band).

Ha, OBUni tashkil etgan ota-onalarga bolalarni tarbiyalaganliklari uchun qonunchilikda belgilangan miqdorda ish haqi (mehnat haqi) ham to‘lanadi.

Mablag‘lar OBU tashkil etgan ota-onalarning bank kartasiga yoki shaxsiy hisobvarag‘iga har oyda o‘tkazib beriladi.

Bolani patronatga (tutingan oilaga) berish haqida shartnoma tuzilganidan so‘ng, to‘lovlarni rasmiylashtirish bir ish kuni davomida amalga oshiriladi.

1. Bolaning parvarishi (oziq-ovqat va boshqa ta'minot) uchun har oylik to‘lov;
2. Bolani kiyim-bosh va poyabzal bilan ta’minlash xarajatlari (2-band).

2025-yildan boshlab Ijtimoiy himoya milliy agentligiga respublika budjetidan ajratilgan mablag‘lar hisobidan (2-band).

Tutingan ota-onalarning bank kartasiga yoki shaxsiy hisobvarag‘iga har oyda pul o‘tkazish yo‘li bilan.

Bolalarni oilaga tarbiyaga olgan (patronat) tutingan ota-onalarga:
• Har bir tutingan bolaning parvarishi va ta’minoti xarajatlari uchun har oyda mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 1,5 baravari miqdorida;
• Tutingan bolalarga kiyim-bosh va poyabzal xarid qilish uchun yilda bir marotaba mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 3 baravari miqdorida mablag‘lar to‘lanadi;

Yo‘q, mablag‘lar oylik nafaqa shaklida beriladi, biroq ijtimoiy xodim monitoring davomida bolaning ta'minotini tekshirib boradi (3-ilova).

Ariza topshirilib, barcha tekshiruvlar yakunlangach, nomzod sifatida hisobga olish haqidagi qaror bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi (3-ilova, 6-band).

1. Ariza;
2. Tibbiy xulosa (VRK);
3. Tayyorlov kursini tugatganlik sertifikati (farzandlikka va tutingan oila uchun) (3-band).

Sudlanganlik, nikoh holati, uy-joyga egalik va to‘lov qobiliyati (skoring) haqidagi ma’lumotlar tizimdan avtomatik olinadi (3-band "v" kichik bandi).

Nomzodning bolani tarbiyalashga psixologik va huquqiy tayyorligini tasdiqlash uchun. Busiz nomzodlar reyestriga kirish imkonsiz (7-ilova).

Ha, agar nomzodda tibbiy qarshi ko‘rsatmalar bo‘lsa, uy sharoiti talabga javob bermasa yoki skoring baholashdan o‘ta olmasa.

Nomzodga "Ijtimoiy himoya" AT orqali muqobil joylashtirishga muhtoj bolalar haqidagi ma’lumotlar taqdim etiladi va tanlov jarayoni boshlanadi.

Notarial idora so‘rovi kelib tushgan kundan boshlab, bolaning mulkiy manfaatlarini o‘rganish va xulosa taqdim etish bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi.

Bolaning nomidagi ko‘char va ko‘chmas mulklarni sotish, hadya qilish yoki almashtirish kabi notarial bitimlarni amalga oshirishda bolaning manfaatlari buzilmasligini tasdiqlash uchun.

"Inson" markazi bolaning mulkini but saqlash choralarini ko‘radi va notarial idoralarda uning mulkiy manfaatlarini muhofaza qilishda ishtirok etadi (1-ilova, 6-band).

Bola aniqlangan zahoti uning barcha davlat ro‘yxatidan o‘tadigan mol-mulki "Ijtimoiy himoya" ATda elektron shaklda hisobga olinadi (2-ilova, 21-band).

2025-yil 1-fevraldan boshlab barcha xulosalar notarial idoralarga "Elektron hukumat" tizimi orqali raqamli shaklda, bir ish kuni ichida yuboriladi.

Faqat istisno holatlarda, agar bu bolaning hayoti va sog‘lig‘ini saqlash uchun o‘ta zarur bo‘lsa va vasiylik organining ijobiy xulosasi mavjud bo‘lsa.

Vasiy yoki homiy murojaat qilganidan so‘ng, bolaning ehtiyojlari o‘rganilib, ruxsatnoma bir ish kuni davomida elektron shaklda rasmiylashtiriladi.

Bolaga tayinlangan pensiya, nafaqa, aliment hamda uning mulkidan keladigan daromadlar (masalan, ijara haqining bolaga tegishli qismi).

Bolaning mulkiy huquqlarini himoya qilish uchun. Vasiy pullarni faqat bolaning ta’minoti, ta’limi va sog‘lig‘i uchun sarflashga majbur (4-ilova).

Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn murojaat qilinadi.

2025-yil 1-fevraldan boshlab ruxsatnoma qog‘oz ko‘rinishida emas, balki "Ijtimoiy himoya" AT orqali raqamli shaklda shakllantiriladi va banklarga yuboriladi.

Agar vasiy mablag‘larni bolaning manfaatlariga zid sarf ko‘rsa, vasiylik organi ruxsatnoma berishni rad etadi va vasiyni vazifasidan ozod etish masalasini ko‘radi (1-ilova).

Odatda, muayyan muddatga (masalan, bir yilga) bolaning kundalik ehtiyojlari uchun oylik to‘lovlarni olishga umumiy ruxsatnoma beriladi. Yirik xaridlar uchun esa alohida ruxsatnoma talab etilishi mumkin.

Bu 18 yoshga to‘lmagan shaxsning voyaga yetganlar kabi barcha fuqarolik huquq va majburiyatlariga (shartnoma tuzish, mulkni tasarruf etish va h.k.) ega bo‘lishidir.

Emansipatsiya 16 yoshga to‘lgan voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan qo‘llaniladi.

Shaxs mehnat shartnomasi bo‘yicha ishlayotgan bo‘lishi yoki ota-onasi (vasiysi) roziligi bilan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanayotgan bo‘lishi shart.

Ota-onalarning roziligi bo‘lgan taqdirda, vasiylik organi (Inson markazi) qarori bir ish kuni davomida rasmiylashtiriladi.

Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki YIDXP (my.gov.uz) orqali onlayn murojaat qilinadi.

Ota-ona yoki vasiylar roziligi bo‘lmagan taqdirda, voyaga yetmagan shaxsni to‘la muomalaga layoqatli deb e’lon qilish faqat sud tartibida amalga oshiriladi.

Ha, u o‘zining majburiyatlari (masalan, yetkazilgan zarar yoki qarzlar) bo‘yicha mustaqil javobgar bo‘ladi. Ota-onalar endi uning harakatlari uchun javob bermaydi.

Qonunga ko‘ra, 18 yoshga to‘lmasdan qonuniy nikohga kirgan shaxslar nikoh qayd etilgan vaqtdan boshlab avtomatik ravishda to‘la muomalaga layoqatli hisoblanadi.

"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi xodimi vasiylik va homiylik organi vakili sifatida bolaning manfaatlarini himoya qilish uchun ishtirok etadi.

Sud so‘rovi kelib tushganidan so‘ng, ijtimoiy xodim vaziyatni o‘rganib, bir ish kuni davomida asoslantirilgan xulosani tayyorlaydi va sudga taqdim etadi.

Bolaning yashash joyini belgilash, ota-onalik huquqidan mahrum qilish (yoki tiklash), farzandlikka olish va bolani tortib olish bilan bog‘liq barcha ishlarda.

Bolaning yashash sharoiti, oiladagi muhit, bolaning ota-onasiga bo‘lgan munosabati va bolaning o‘z fikri haqidagi elektron o‘rganish dalolatnomasini.

Ha, ijtimoiy xodim 10 yoshga to‘lgan bolaning fikrini alohida o‘rganadi va uni sudga yetkazadi (1-ilova, 6-band).

Ha, agar bolaning hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘ilsa, markaz o‘z tashabbusi bilan ota-onalik huquqini cheklash yoki bolani oiladan olish bo‘yicha sudga murojaat qiladi.

Yo‘q, vasiylik organining sudlardagi ishtiroki va xulosa berishi bepul davlat xizmati hisoblanadi.

Bolaning ismi yoki familiyasini o‘zgartirishda uning huquqlari va manfaatlari buzilmasligini vasiylik organi (Inson markazi) tomonidan tasdiqlash.

Ota-onalar bolaning ismi bo‘yicha kelisha olmasa yoki 18 yoshga to‘lmagan bolaning familiyasini o‘zgartirish talab etilsa.

10 yoshga to‘lgan bolaning familiyasini o‘zgartirish uchun uning roziligi majburiy hisoblanadi.

Bunday hollarda ism, familiya va ota ismi "Inson" markazining FXDYOga yuborgan xulosasi asosida beriladi (2-ilova).

Ha, arizani YIDXP (my.gov.uz) orqali yuborish mumkin, xulosa ham elektron shaklda FXDYOga yuboriladi.

Ha, agar familiyani o‘zgartirish bolaning manfaatlariga zid bo‘lsa (masalan, meros huquqiga ta'sir qilsa), rad javobi beriladi.

Ha, "Inson" markazining xulosasidan norozi bo‘lgan tomonlar qonunchilikda belgilangan tartibda sudga murojaat qilishlari mumkin.

Bola ijtimoiy himoyaga muhtoj (yetim yoki qaramog‘siz) deb aniqlangan kundan boshlab bir ish kuni davomida uning barcha mulklari tizimda hisobga olinadi.

"Inson" markazi ijtimoiy xodimi Kadastr, YHXBB (GAI), banklar va boshqa idoralarning bazalari orqali avtomatik ravishda ma’lumotlarni oladi (2-ilova, 21-band).

Yo‘q, vasiy bolaning mulkini o‘z xohishicha sota olmaydi. Har qanday bitim uchun "Inson" markazining yozma ruxsati (xulosasi) talab etiladi.

Faqatgina bolaning manfaatlariga xizmat qilsa (masalan, bolaning davolanishi uchun zarur bo‘lsa yoki kichik uyni sotib, uning nomiga kattaroq uy olinganda).

Notarius bolaga tegishli mulk bo‘yicha bitimni faqat "Inson" markazining tizim orqali yuborgan bir ish kuni ichidagi ijobiy xulosasi mavjud bo‘lgandagina tasdiqlaydi.

Ha, ijtimoiy xodim har yili kamida bir marta bolaning mulki but saqlanayotganini tekshiradi va natijasini "Ijtimoiy himoya" ATga kiritadi.

Vasiylik tugatilgach, barcha mol-mulkni tasarruf etish huquqi bir ish kuni ichida to‘liq bolaning o‘ziga qaytariladi (dalolatnoma asosida).

Agar vasiy yoki uchinchi shaxslar bolaning mulkiga zarar yetkazsa, "Inson" markazi bolaning manfaatini himoya qilib, sudga da’vo arizasi kiritadi.

Bu og‘ir ijtimoiy ahvoldagi ayollarni va ularning go‘daklarini birgalikda saqlash orqali bolaning yetim qolishining oldini olishga qaratilgan markazdir.

Ayol yoki uning yaqinlari murojaat qilganidan so‘ng, vaziyat o‘rganilib, bir ish kuni davomida yo‘llanma berish masalasi hal qilinadi.

Qiyin ijtimoiy vaziyatdagi homilador ayollar va 3 yoshgacha farzandi bor, yashash joyi bo‘lmagan yoki oilaviy tazyiqqa uchragan onalar.

Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki onlayn ravishda YIDXP orqali murojaat qilinadi.

Ayol va bolaning ijtimoiy holati yaxshilangunga qadar (odatda 6 oydan 1 yilgacha), biroq bu muddat individual rivojlanish rejasi asosida belgilanadi.

Turar-joy, oziq-ovqat, tibbiy yordam, psixologik ko‘mak va onaga kasb-hunar o‘rgatish orqali uni jamiyatga integratsiya qilish.

Ha, "Ona uyi"ga joylashtirilgan ayol va bolaning shaxsiy ma’lumotlari sir saqlanishi kafolatlanadi.

Ha, ayol markazdan chiqqach, "Inson" markazi uning bandligini va ijtimoiy holatini monitoring qilishda davom etadi.

Bu og‘ir ijtimoiy vaziyatdagi ayollarni va ularning go‘daklarini birgalikda saqlash orqali bolaning yetim qolishining oldini oluvchi markazdir.

Qiyin ijtimoiy ahvoldagi (uysiz, tazyiq ostidagi) homilador ayollar va 3 yoshgacha farzandi bor onalar.

Ha, yashash joyi, oziq-ovqat va psixologik ko‘mak davlat tomonidan bepul ko‘rsatiladi.

Ha, onaning kelajakda mustaqil yashab ketishi uchun unga kasb-hunar o‘rgatish va bandligini ta’minlashda yordam beriladi.

Asosiy maqsad — bolani go‘daklar uyiga topshirishning oldini olish va uni oila muhitida saqlab qolishdir.

To‘liq davlat ta’minotidagi yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar (shu jumladan, vasiylik, homiylik yoki patronatdagi bolalar).

Nomzod murojaat qilganidan so‘ng, uning ijtimoiy maqomi tasdiqlanib, bir ish kuni davomida elektron tavsiyanoma shakllantiriladi.

OTMlarga kirish test sinovlarida yetim bolalar uchun ajratilgan alohida kvota doirasida tanlovda ishtirok etish huquqi beriladi.

Tuman (shahar) "Inson" ijtimoiy xizmatlar markaziga yoki onlayn ravishda YIDXP (my.gov.uz) orqali.

2025-yil 1-fevraldan boshlab tavsiyanomalar qog‘oz ko‘rinishida emas, balki "Ijtimoiy himoya" AT orqali Bilim va malakalarni baholash agentligi (DTM) bazasiga avtomatik yuboriladi.

Ha, ushbu imtiyoz asosan oliy ta’lim muassasalarining bakalavriat bosqichiga kirish uchun qo‘llaniladi.

Ha, davlat granti asosida o‘qishga kirgan yetim bolalarga talabalik davrida stipendiya va kiyim-kechak uchun alohida to‘lovlar kafolatlanadi.

Yo‘q, agar bola "Inson" markazi bazasida ro‘yxatda turgan bo‘lsa, tizim uning yetimlik maqomini avtomatik tasdiqlaydi (2-ilova).

Faqat shaxsning "yetim yoki ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bola" maqomi tizimda tasdiqlanmagan taqdirdagina rad etiladi.